Bitki Ansiklopedisi

Dereotu

Dereotu

Bileşimi:Uçucu yağ (%2.5-4.0)[karvon (%50), (+)-limonen, apiol], ftalitler, sabit yağ, furanokumarinler [bergapten], hidroksikumarinler [umbelliferon]
Etkisi:Mide-bağırsak sistemi rahatsızlıkları: Hazımsızlıklarda, düz kaslar üzerinde etkili spazm giderici.
Kullanılış şekli:Parçalanmış meyve ya da parçalanmamış tam tohumlar ile hazırlanan çay 10-15 dakika demlendikten sonra içilir. Günde 3-4 gram tohum kullanılabilir.
Uyarı:Önerilen miktarlarda kullanıldığında herhangi bir risk bildirilmemiştir.
Öneriler:Dereotu tohumu üzerinde yürütülen bilimsel çalışmalar mikroplara karşı etkili olduğu, mide asitliğini azalttığı ve mide mukozasını koruduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, gastrit ve ülser hastalarının yemeklerden sonra bir fincan dereotu tohumu çayı içmesi yararlı olabilir.

Ekinezya

Ekinezya

Bileşimi:Her üç türün bileşimleri farklılık göstermektedir.
E. purpurea: Topraküstü ve kökleri: kafeik asit türevleri (%0.6-2.1 köklerde)[sikorik asit, kaftarik asit, klorojenik asit]; topraküstünde suda çözünen polisakaritler [arabinoksilan ve arabinogalaktan tipi]; fruktanlar; flavonoitler (%0.48) [kersetin ve kempferol tipi], uçucu yağ [%0.08-0.32]. Echinacea purpurea kökleri farklı olarak poliasetilen türevleri taşımaktadır. Köklerde polisakarit (fruktozanlar, arabinogalaktanlar), glikoproteinler ve uçucu yağ (%0.2) bulunmaktadır.
E. pallida köklerinde farklı kafeik asit türevleri (%0.7-1.0) bulunmaktadır; ekinakozit, izoklorojenik asit, 6-kafoil ekinakozit ve klorojenik asit. Ayrıca uçucu yağ (%0.2-2), poliasetilenler, polisakaritler, glikoproteinler ve alkamitler taşır.
E. angustifolia köklerinde kafeik asit türevleri arasında ekinakozit %0.3-1.7 oranındadır. Ardından klorojenik asit, izoklorojenik asit ve diğer türlerden farklı bir bileşen olarak sinarin gelmektedir. Ayrıca polisakaritler, glikoproteinler, alkamitler ve düşük oranda uçucu yağ (%0.1) taşır.
Etkisi:Üst solunum yolu enfeksiyonlarından (ÜSYE) koruyucu ve tedavisinde yardımcıdır.
Bağışıklık sisteminin etkinliğini destekler.
Ekinezya bitki çayının etkisi suda çözünebilen kafeik asit türevlerinin etkisinden kaynaklanmaktadır. Daha yüksek etki sağlayabilmek için ekinezya çayının, ekinezya topraküstü ve köklerinin suda çözünmeyen bileşenlerini (poliasetilenler, alkamitler vd.) taşıyan şurup, kapsül gibi ilaç şekilleri halinde hazırlanmış ürünlerin çayla birlikte kullanılması önerilebilir.
Kullanılış şekli:ÜSYE ve soğuk algınlığı şikayetlerinin hafifletilmesinde yardımcı olarak E. purpurea topraküstü kısımlarından veya E. purpurea, E. pallida ya da E. angustifolia köklerinden hazırlanan çayın günde 5-6 defa sıcak su içerisinde 10-15 dakika demlenmesinden sonra içilmesi önerilmektedir. Bir büyük fincan için 0.5-1 gram bitki yeterlidir.
Uyarı:Papatya gibi bitkilere alerjisi olan kişilerde bitkinin aynı aileden olması nedeniyle alerji görülmesi riski gözönünde bulundurulmalıdır. Ancak risk topraküstü kullanılan bitki türünün (Echinacea purpurea) ürünleri için söz konusudur. Köklerin kullanılması durumunda risk bulunmamaktadır.

Fesleğen

Fesleğen

Bileşimi:Uçucu yağ (%0.5) [estragol (%85), linalool, öjenol], kafeik asit türevleri, flavonoitler
Etkisi:Mide-bağırsak sistemi rahatsızlıklarında: sindirimi kolaylaştırmak, gaz şikayeti ve şişkinliği gidermek için yararlı olmaktadır. İştahı uyarır.
Kullanılış şekli:Kurutulmuş topraküstü kısımları (1.5-3 gram) ile hazırlanan çay 10-15 dakika demlendikten sonra içilir.
Uyarı:Önerilen miktarlarda kullanıldığında herhangi bir risk bildirilmemiştir. Yaprakların taşıdığı uçucu yağ içerisinde yüksek oranda östrojenik etkili estragol bulunduğundan hamilelik süresince kullanılması önerilmemektedir.
Öneriler:Anadolu mutfaklarının vazgeçilmez bir aroma elemanı olmasının yanı sıra uçucu bileşenlerine bağlı olarak yemeklerden sonra gaz, kolik ve şişkinlik şikayetlerinin giderilmesinde çay halinde uygulanması önerilmektedir.

Frenk Kimyonu

Frenk Kimyonu

Bileşimi:Uçucu yağ [D-(+)-karvon, D-(+)-limonen], sabit yağ, polisakaritler, proteinler
Etkisi:Mide-bağırsak sistemi rahatsızlıkları: Hazımsızlık, gaz ve şişkinlik hissi ve hafif spastik durumlarda kullanılmaktadır.
Halk arasında emziren annelerde süt miktarını artırdığı bilinmektedir.
Kullanılış şekli:Taze parçalanmış tohumlar kaynatılmış su ile kapaklı fincanda 10-15 dakika demlendikten sonra içilir. Günde 1.5-6 gram tohum kullanılabilir.
Uyarı:Önerilen miktarlarda kullanıdığında herhangi bir risk bildirilmemiştir.
Öneriler:Frenk kimyonu tohumları baharat olarak yemeklerde kullanılmasının yanı sıra yemeklerden sonra çay halinde içildiğinde şişkilik, gaz ve sindirim sistemi krampları gidermek üzere yararlı olmaktadır.